Preken

Zondag 25 juni Krönungsmesse

By 3 juli 2017 No Comments

GEBOORTE v.d. H. JOHANNES DE DOPER 2017 Eys.
Liturgie met Krönungsmesse van W.A. Mozart.

OVERWEGING.

Er liggen twee accenten in de lezingen die ik kort naar voren wil halen. Johannes wordt door de keuze voor een lezing uit Jesaja geplaatst in de traditie van de Oudtestamentische profeten. Die profeten hebben een dubbele taak. Ze moeten het Godsvolk bevestigen in wat het goed doet. Ze moeten aanklagen wat het volk verkeerd doet en het aansporen tot bekering. Voldoen ze daaraan dan beantwoorden ze aan Gods bedoelingen en zijn door Hem geliefd. Maar wat de mensen betreft is de reactie verschillend. Profeten worden door degenen die uitzien naar gerechtigheid en zelf dien overeenkomstig handelen worden hooggeacht, maar door degenen die hen niet accepteren worden verwenst. Ze dulden eenvoudigweg geen kritiek op hun levenswijze , laat staan dat ze van plan zijn die te veranderen. Profeten als Jesaja klagen dan ook dat veel van oproepen vergeefs is en niets uithaalt. Geldt dat voor het eigen volk, dat pretendeert Gods volk te zijn, de wijsheid van de profeten is universeel en eigenlijk bestemd voor alle mensen tot aan de uiteinden der aarde. We weten uit het levensverhaal van Johannes de Doper hoe het lot van de profeten zich ook voltrekt aan hem. Massaal komen de mensen komt om te luisteren naar de profeet, een publiekstrekker, afkomstig uit de woestijn, gevormd door de stilte, de karigheid van voedsel, de volslagen afwezigheid van alle luxe. Hij voelt zich geroepen te vertellen wat hij meent te moeten vertellen. Maar hij blijft daarbij ook bescheiden bij al zijn dienstbaarheid, niet waard om de sandalen los te maken van degene die na hem komt. Herodes, die Herodias, andermans vrouw heeft ingepikt, wil de kritiek van Johannes niet horen en laat zonder enige vorm van proces de profeet bij een verjaardag fuif van de dochter van Herodias onthoofden. Een ongehoorde wandaad. De Evangelieschrijvers , m.n. ook Lucas, richten zich, over de hoofden van de lezers uit de eerste generatie na Jezus ook tot de latere lezers, m.a.w. ook tot ons, opdat wij ervan leren en ons leven leiden in gerechtigheid. Johannes geeft aanbevelingen aan degenen die toe hem komen, ieder overeenkomstig de eigen situatie waarin hij of zij leeft. Het komt erop neer, dat hij de mensen aanraadt niet corrupt te zijn en daden van gerechtigheid te stellen. Iedereen die stilstaat bij zijn eigen manier van leven snapt dat. Om met ‘Loesje’ tespreken: ‘het lijkt simpel en ‘t is het ook’. We mogen ons de woorden van Johannes aantrekken in onze situatie; nu in onze welvarende samenleving onze autonomie of zelfbepaling niet ver genoeg kan gaan, terwijl elders in de wereld hele volksstammen nauwelijks het vege lijf en het leven kunnen redden.

Een ander accent wordt nog gelegd. De geboorte van bijzondere mensen is in de oudheid vaak omgeven door bijzondere gebeurtenissen. Ze zijn een teken van het geloof dat God op een bijzondere wijze aanwezig is en betrokken bij de persoon over wie het gaat. Zo ook bij de geboorte van Johannes de Doper. Vader Zacharias krijgt een infarct, zouden wij waarschijnlijk zeggen, waardoor zijn spraakvermogen geblokkeerd wordt. Maar schrijven kan hij nog. En terwijl niemand uit de familie zo heet, bevestigt hij al schrijvende dat de naam van het kind ‘Johannes’ zal zijn zoals moeder Elisabeth had aangegeven. De Hebreeuwse naam is veelzeggend en betekent: ‘Jahweh (God dus) is genadig’. Zo had immers Elisabeth, al gevorderd in leeftijd de zwangerschap en de geboorte van Johannes ervaren. Voor haar was het te danken aan Gods genade. Maar ook het optreden van Johannes de Doper als voorloper zou ervaren worden als een daad van Gods genade. Je treft een soortgelijke ervaring aan bij jonge mensen, bij de geboorte van hun eerste kind, de ervaring van een mysterie dat hen ver te boven gaat.

De evangelielezing eindigt met de constatering. ‘Het kind groeide op en werd gesterkt door de Geest. God is hem dus genadig . En dan staat er: Johannes leefde in de woestijn tot de dag aanbrak waarop hij zich kenbaar maakte aan het volk van Israël. Over de rol van de profeet hebben we het gehad, Dat hoeven we niet te herhalen. Moge de oproep van Johannes ons te wijden aan het doen van gerechtigheid in onze eigen situatie niet vergeefs klinken in onze tijd.