Preken

7-1-2018: Feest van de openbaring van de Heer – Driekoningen

By 7 januari 2018 No Comments

Afbeeldingsresultaat voor driekoningenOndanks het feit dat de drie koningen een duidelijke plaats hebben gekregen in onze kerststal, spreekt Matteus over wijzen uit het Oosten. Hij noemt geen aantal en ook niet dat het koningen waren en dat ze op kamelen zaten. Niemand weet of het destijds echt zo gebeurd is en blijkbaar is dat ook niet meer belangrijk. Het gaat om de bedoeling van het verhaal. Als wij het verhaal van Matteus horen, is duidelijk dat hij niet houdt van tierlantijnen. Zijn verhaal is strak en sober en toch spannend.
De Evangelies van vandaag en van de twee komende zondagen vormen in feite een drieluik: nl. het verhaal van de wijzen; vervolgens de doop van Jezus in de Jordaan en tenslotte het verhaal van de bruiloft in Kana. Verhalen om duidelijk te maken en te openbaren wie die Jezus eigenlijk is: enerzijds een mens als wij; anderzijds een man van goddelijke oorsprong. Matteus heeft het verhaal over de wijzen samengesteld aan de hand van uitspraken over een Messias-koning zoals we die vinden bij de profeet Micha en in de psalmen. Als we zoeken naar zijn motieven om het verhaal op deze manier te vertellen, dan wil hij zijn lezers laten zien: dit Kind van Betlehem, geboren uit Joodse ouders in de stad van David, heeft een betekenis die veel verder reikt dan de grenzen van het Joodse land. Zijn boodschap is bestemd voor alle volken van de wereld. En de wijzen mogen we beschouwen als afgevaardigden van heel die niet-joodse wereld.
Het gaat in dit verhaal ook om de macht in het land. De macht van koning Herodes tegenover de macht van de nieuwe koning die geboren is en die zijn volk zal leiden als een herder. Herodes denkt er niet aan zijn riante positie op te geven. Hij wil de baas blijven en alle middelen om dat zo te houden acht hij geoorloofd. Daarom stuurt hij de wijzen op pad om de nieuwe koning op te sporen en het hem te komen vertellen. Maar de wijzen blijven kritisch. Ze geloven de motieven en de aanwijzingen van koning Herodes niet zomaar. Ze zijn wel zo wijs dat ze beseffen dat jalousie een rol kan spelen, hebzucht en angst om de macht te verliezen. Dat is ook voor ons herkenbaar. De ontknoping van het verhaal zit in de laatste zin. Er staat: ‘De wijzen werden in een droom gewaarschuwd en vertrokken langs een andere weg naar hun land.’ De weg via Herodes is blijkbaar niet de weg van God. De wijzen hebben het Kind ontmoet; ze hebben hun geschenken weggegeven. Ze hebben geknield en verstaan dat God de wereld wil leiden als een herder, zoals de Schrift zegt. Ze zijn – zo kun je stellen – nog wijzer geworden dan ze al waren. Niet de macht van het zwaard en de wapens, niet de weg van het eigen gewin zal de aarde bewoonbaar maken. De Redder van de wereld is geboren, omdat mensen gered moeten worden van moedeloosheid, angst en vernedering, van geslagen worden en van bedrog. ‘Een mooi ideaal’, zult u zeggen, ‘maar wanneer gaat dat wonder plaats vinden? Hoelang moeten we nog wachten?’ De wijzen gingen terug naar hun land. De herders gingen terug naar hun kudde. En wij gaan straks weer naar onze huizen, ons werk en onze verplichtingen. En daar kan het gebeuren. De vraag is alleen: kiezen wij de weg van Herodes, de weg van intrige, de baas spelen en geweld of durven we ons klein te maken, te knielen en dienstbaar te zijn? Hoe wijs zijn wij geworden door het vieren van Kerstmis? Hebben we contact gehad met dat Kind in de kribbe? Heeft Hij ons hart kunnen raken? Zoals het Kerstverhaal laat zien komt God niet met overmacht en lawaai onze wereld binnen, maar via een stal. Hij laat zich bv. ontmoeten in een bushokje, hangplek of op een marktplein. Op de meest onverwachte plekken kijkt Hij ons aan. Hij stelt zich niet aan ons voor als God of Redder van de wereld. Zoals de herders en de wijzen Hem herkenden bij het zien van een kind in de stal, zo gaan wij door de knieen, als wij weerloze en kwetsbare mensen ontmoeten. Voor koning spelen, zoals kinderen doen op dit feest, daar genieten we van; daar heeft niemand moeite mee. Als volwassenen in de omgang met elkaar voor koning gaan spelen, daar komen brokken van. Grote mensen kunnen het beste knielen bij wat kwetsbaar is en bescherming nodig heeft. Het werkt positief en uitnodigend, als ze hun kronen en pretenties durven afleggen en een nieuwe weg kiezen. De weg van God leidt ons naar ons eigen land, naar ons diepste zelf. Hij leidt ons naar de mens die wij zouden willen zijn, de mens zoals Hij ons bedoeld heeft. Jezus’ menswording maakt duidelijk dat ons leven God ter harte gaat. Dat Hij zich met ons wil bemoeien, niet als een bemoeial maar als Iemand die van ons houdt. Voorwaarde is dat wij Hem toelaten. Dat toelaten gebeurt in de eenvoudige ontmoeting met een Kind en zijn moeder. Het gebeurt als we ons laten raken door Liefde. Dat verandert onze levensweg. Moge ons dat gegeven worden in het nieuwe jaar.
Zo gingen ook de wijzen langs een andere weg terug naar huis. AMEN.